Max Czornyj — „Nie uwierzysz, kto zabił”

Recenzja Books When I Read

Dla kogo?

Dla czytelników, którzy lubią thrillery szybkie, mroczne, głośne i nastawione na mocny efekt. To książka dla osób, które chcą podejrzewać wszystkich, wpadać w kolejne fałszywe tropy i dać się wciągnąć w historię opartą na manipulacji, napięciu i szoku.

Nie jest to jednak lektura dla tych, którzy oczekują subtelnej psychologii, literackiej głębi i emocji budowanych naturalnie. Jeśli ktoś ma przesyt thrillerów, które co kilka stron krzyczą: „teraz masz się bać”, „teraz masz być wstrząśnięty”, „teraz masz podejrzewać wszystkich”, może szybko poczuć zmęczenie.

Plusy

Największy plus tej książki to tempo. Max Czornyj potrafi prowadzić narrację tak, żeby czytelnik chciał sprawdzić kolejny rozdział. Sceny są krótkie, napięcie regularnie podbijane, a historia nie pozwala całkiem się oderwać. To sprawnie napisana rozrywka dla fanów gatunku.

Drugim plusem jest klimat niepokoju. Autor dobrze wie, jak stworzyć atmosferę zagrożenia, podejrzeń i braku zaufania. Od początku czuć, że pod powierzchnią tej historii kryje się coś brudnego, niewygodnego i nie do końca wypowiedzianego.

Trzeci plus to umiejętność manipulowania czytelnikiem. Czornyj podrzuca tropy, miesza perspektywy, ustawia sceny tak, żebyśmy raz po raz zmieniali zdanie. Widać, że zna mechanikę thrillera i wie, kiedy przyspieszyć, kiedy zasugerować coś więcej, a kiedy zostawić niedopowiedzenie.

Minusy

Największy problem tej książki polega jednak na tym, że emocje bywają tu zbyt nachalne. Thriller powinien budować napięcie jak cień za plecami — powoli, niepokojąco, coraz mocniej. Tutaj momentami działa jak alarm włączony na pełną głośność.

Zamiast pozwolić czytelnikowi samodzielnie poczuć lęk, niepokój czy obrzydzenie wobec zbrodni, autor chwilami prowadzi go za rękę i niemal podpowiada, co ma czuć. To nie zawsze jest subtelne budowanie atmosfery. Czasem to emocjonalny nacisk.

I właśnie dlatego można mówić o pewnej propagandzie emocji. Nie w sensie politycznym czy ideologicznym, ale literackim. Książka miejscami nie zaprasza do przeżywania historii, tylko próbuje sterować reakcją odbiorcy. Masz się bać. Masz być zszokowany. Masz poczuć napięcie. Masz uwierzyć, że stawka jest ogromna.

Problem w tym, że narzucona emocja rzadko zostaje z czytelnikiem na długo. Jeśli autor zbyt mocno dopowiada atmosferę, dramat i szok, to paradoksalnie odbiera scenom część siły. Zamiast prawdziwego przeżycia dostajemy gotowy pakiet reakcji.

Drugim minusem jest efekciarstwo. Zwroty akcji są, napięcie jest, mrok jest, ale momentami pojawia się pytanie: czy to naprawdę wynika z historii, czy tylko ma nas zaskoczyć za wszelką cenę? Zwrot akcji dla samego zwrotu akcji nie zawsze jest dowodem mistrzostwa. Czasami jest tylko literackim trikiem.

Trzeci minus to powierzchowność postaci. Bohaterowie często bardziej przypominają elementy układanki niż ludzi z krwi i kości. Mają spełnić funkcję w intrydze, podbić podejrzenia, wprowadzić niepokój albo odwrócić uwagę. Brakuje im momentami psychologicznego ciężaru, który sprawiłby, że ta historia naprawdę bolałaby po zamknięciu książki.

Czwarty problem to powtarzalność. Max Czornyj ma swój rozpoznawalny styl, ale czasami ten styl zaczyna przypominać dobrze działającą maszynę do produkowania thrillerów. Jest sprawnie, dynamicznie i mrocznie, ale czy świeżo? Niekoniecznie. Jeśli ktoś czyta dużo polskich kryminałów i thrillerów, może mieć wrażenie, że znowu dostaje znajomy zestaw: trauma, manipulacja, fałszywe tropy, szokująca prawda i finał, który ma zrobić wrażenie większe niż sama droga do niego.

Podsumowanie

„Nie uwierzysz, kto zabił” to thriller sprawny, szybki i czytelniczo wciągający. Czornyj umie pisać tak, żeby odbiorca chciał wiedzieć, co będzie dalej. Potrafi budować tempo, mieszać tropy i utrzymywać atmosferę zagrożenia.

Ale ta książka ma też poważny problem: za bardzo chce nami sterować. Za często mówi czytelnikowi, co ma czuć, zamiast pozwolić mu samemu dojść do emocji. W efekcie mrok bywa głośny, napięcie bywa wymuszone, a szok czasami przypomina bardziej marketingowy chwyt niż prawdziwe literackie uderzenie.

To dobra książka na wieczór, podróż albo wakacyjny odpoczynek z thrillerem. Ale jeśli ktoś szuka historii, która zostawi po sobie głębszy niepokój, moralny ciężar i mocne portrety psychologiczne, może poczuć niedosyt.

Czornyj dostarcza rozrywkę. Czasem skuteczną. Czasem bardzo sprawną. Ale nie każda skuteczna manipulacja jest jeszcze wielką literaturą. A emocje, które trzeba czytelnikowi tak mocno podsuwać pod nos, często okazują się mniej prawdziwe, niż miały być.

Ocena: 5,5/10

Za tempo, klimat i sprawną konstrukcję — plus.
Za nachalne emocje, efekciarstwo, powtarzalność i zbyt mocne sterowanie czytelnikiem — duże potrącenie punktów.