Ania Borowska: Autor nie musi już czekać, aż ktoś go wybierze

Jeszcze kilkanaście lat temu droga autora do czytelnika wyglądała niemal zawsze tak samo. Najpierw miesiące albo lata pracy nad książką, później wysyłanie maszynopisu do kolejnych wydawnictw, a następnie długie oczekiwanie na odpowiedź. Czasami przychodziła po kilku tygodniach. Czasami po kilku miesiącach. Bardzo często nie przychodziła wcale.

Autor musiał czekać, aż ktoś uzna, że jego książka „nadaje się na rynek”.

Dzisiaj ten model przestał być jedyną możliwością.

— Autor nie musi już czekać, aż ktoś go wybierze. Może sam zdecydować, że chce wydać książkę i rozpocząć budowanie własnej drogi do czytelnika — mówi Ania Borowska.

I właśnie ta zmiana jest jedną z największych rewolucji na współczesnym rynku książki.

Od petenta do twórcy własnej marki

Tradycyjny model wydawniczy przez wiele lat opierał się na selekcji. Autor dostarczał tekst, a wydawnictwo decydowało, czy widzi w nim potencjał sprzedażowy.

Dla debiutanta oznaczało to często dziesiątki wysłanych propozycji i kolejne odmowy.

Self-publishing odwrócił tę sytuację.

Autor może dziś samodzielnie zorganizować redakcję, korektę, skład, projekt okładki, druk i dystrybucję. Platformy publikacyjne pozwalają wprowadzić książkę do sprzedaży bez konieczności drukowania kilku tysięcy egzemplarzy na własny koszt.

Zmieniła się więc nie tylko technologia.

Zmieniła się przede wszystkim pozycja autora.

Nie musi już pytać:

„Czy ktoś zechce wydać moją książkę?”

Coraz częściej może zapytać:

„Jak chcę wydać swoją książkę i do jakiego czytelnika chcę z nią dotrzeć?”

To ogromna różnica.

Samodzielność nie oznacza amatorszczyzny

Self-publishing nadal bywa niesłusznie kojarzony z publikowaniem tekstu bez redakcji, przypadkową okładką i książką przygotowaną w kilka dni.

Tymczasem profesjonalne wydanie niezależne może wyglądać dokładnie odwrotnie.

Autor może zatrudnić redaktora, korektora, grafika, specjalistę od składu oraz osoby odpowiedzialne za marketing. Różnica polega jedynie na tym, że to autor pozostaje właścicielem projektu i podejmuje kluczowe decyzje.

Ma wpływ na tytuł.

Na okładkę.

Na cenę.

Na opis książki.

Na termin premiery.

Na sposób promocji.

A przede wszystkim — na kierunek, w którym rozwija swoją twórczość.

Czytelnik jest dziś bliżej autora niż kiedykolwiek

Drugą wielką zmianą są media społecznościowe.

Jeszcze niedawno kontakt autora z czytelnikiem odbywał się głównie podczas spotkań autorskich albo poprzez wydawnictwo.

Dzisiaj pisarz może budować społeczność jeszcze przed premierą książki.

Instagram, Facebook, TikTok, YouTube, newsletter czy własny blog pozwalają pokazywać proces powstawania książki, opowiadać o bohaterach, publikować fragmenty i rozmawiać bezpośrednio z potencjalnymi odbiorcami.

Czytelnik nie poznaje już wyłącznie gotowego produktu.

Może obserwować jego narodziny.

To sprawia, że współczesny autor coraz częściej staje się jednocześnie twórcą, wydawcą i osobą budującą własną markę.

Najpierw społeczność, później sprzedaż

Jednym z najczęstszych błędów początkujących autorów jest rozpoczęcie promocji dopiero w dniu premiery.

Pojawia się książka.

Pojawia się link do sklepu.

Pojawia się komunikat:

„Moja książka już dostępna. Kup teraz.”

I… niewiele się dzieje.

Dlaczego?

Ponieważ czytelnik potrzebuje czasu, aby poznać autora i zainteresować się jego historią.

Dlatego coraz większego znaczenia nabiera budowanie społeczności jeszcze przed publikacją.

Autor może przez kilka miesięcy opowiadać o temacie książki, problemach bohaterów, inspiracjach czy kulisach pracy nad tekstem.

Wtedy premiera nie jest początkiem kontaktu z odbiorcą.

Jest jego naturalną kontynuacją.

Nie potrzebujesz milionowego zasięgu

Wokół promocji książek narósł jeszcze jeden mit: przekonanie, że sprzedaż wymaga ogromnych kont w mediach społecznościowych.

Tymczasem dla autora znacznie bardziej wartościowa może być niewielka, lecz zaangażowana społeczność.

Tysiąc osób naprawdę zainteresowanych określonym gatunkiem literackim może mieć większe znaczenie niż kilkadziesiąt tysięcy przypadkowych obserwujących.

Dlatego współczesny marketing książki coraz częściej opiera się na niszach.

Romans.

Kryminał.

Literatura katolicka.

Poradniki.

Historia.

Rozwój osobisty.

Literatura podróżnicza.

Książka nie musi zainteresować wszystkich.

Musi dotrzeć do tych, dla których rzeczywiście została napisana.

Wolność ma swoją cenę

Niezależność autora brzmi atrakcyjnie, ale oznacza również odpowiedzialność.

W tradycyjnym wydawnictwie wiele procesów wykonuje za autora zespół.

W self-publishingu ktoś nadal musi:

• przygotować profesjonalny tekst,

• zaprojektować okładkę,

• wykonać skład,

• ustalić cenę,

• stworzyć opis sprzedażowy,

• przygotować materiały promocyjne,

• zaplanować premierę,

• prowadzić media społecznościowe,

• analizować sprzedaż.

Autor staje się więc nie tylko pisarzem.

Staje się również menedżerem własnego projektu.

Nie każdy będzie chciał przyjąć taką rolę.

Ale dla wielu twórców właśnie możliwość podejmowania decyzji jest największą zaletą niezależnego wydawania.

Wydawnictwo nie znika. Zmienia się wybór autora

Rozwój self-publishingu nie oznacza końca tradycyjnych wydawnictw.

Dla wielu pisarzy współpraca z dobrym wydawcą nadal będzie najlepszym rozwiązaniem.

Zmieniło się jednak coś fundamentalnego.

Autor ma wybór.

Może szukać wydawnictwa.

Może wydać książkę samodzielnie.

Może rozpocząć od self-publishingu, zbudować społeczność i później podpisać umowę wydawniczą.

Może też działać hybrydowo — część książek publikować niezależnie, a część przy współpracy z wydawcami.

Nie istnieje już jedna obowiązkowa droga.

Największa zmiana dokonuje się w głowie autora

Być może właśnie tutaj znajduje się najważniejszy element całej rewolucji.

Przez lata początkujący pisarz często myślał:

„Czy moja książka jest wystarczająco dobra, żeby ktoś ją wydał?”

Dzisiaj może pomyśleć inaczej:

„Co muszę zrobić, żeby moja książka była profesjonalna i znalazła swoich czytelników?”

To zupełnie inne podejście.

Pierwsze oddaje decyzję komuś innemu.

Drugie zmusza autora do działania.

Do nauki.

Do poprawiania tekstu.

Do poznania rynku.

Do rozmowy z czytelnikami.

I właśnie dlatego zdanie Ani Borowskiej tak dobrze opisuje współczesny świat publikowania:

Autor nie musi już czekać, aż ktoś go wybierze.

Może przygotować dobrą książkę.

Może zbudować własną społeczność.

Może nauczyć się promocji.

Może sam zdecydować, kiedy rozpocznie swoją drogę.

Bo dzisiaj pytanie coraz rzadziej brzmi:

„Czy ktoś pozwoli mi zostać autorem?”

Coraz częściej brzmi:

„Czy jestem gotowy potraktować swoją książkę jak prawdziwy projekt?”

I właśnie od odpowiedzi na to pytanie zaczyna się współczesny self-publishing.